What is Manilakbayan?

Ang Manilakbayan ang paraan upang marinig ng kinauukulan ang problema ng mga magsasaka sa pagkuha ng kanilang mga lupang ninuno.Taong 2014 nang naganap ang Manilakbayan ng mga taga-Mindanao sa Liwasang Bonifacio upang palakasin ang reporma ng lupa. Taong 2015 naman nang naganap ang unang kampuhan sa Unibersidad ng Pilipinas kung saan may 800 na moro ang nakiisa. Ang kampuhang 2015 ay nagpatuloy at naging Manalikbayan 2016 na kung saan ang buong rehiyon sa bansa ay kasama. Ito ay ang pagbubuo ng pagsasama ng iba’t ibang pambansang minorya katulad ng mga moro at lumad sa panawagan ng pagpapatanggal ng militar sa kanilang ari-arian, pagpapasara ng malalaking mining corporations, at pagkilala sa kanilang karapatan.Ginanap ito upang maipahiwatig sa kinauukulan ang malawakang pandarambong (large scale mining) sa kanilang mga lupain at pagsunog sa mga eskwelahang naitayo para sa “alternative learning system.”
Nais rin nilang ipaalam na importanteng magkaroon ng tunay na gobyerno na handang tumulong sa bayang nasasakupan hindi ang gobyerno na naglilingkod lang para sa interes ng mga dayuhan at mabigyang-pansin ang suliraning nararanasan ng pambansang minorya.

Noong nakaraang taon, nangyari ang contra-APEC na kung saan nais nilang itigil ang hindi patas na trade agreements na dinala ng APEC. Kasinrahas ng pagpoprotesta noong Manilakbayan 2015 ang nangyari sa kasalukuyang protesta sa embahada ng Amerika kung saan hindi lamang water canon ang ginamit upang patigilin ang mga nagpoprotesta, kung hindi pati na rin ang pananagasa ng pulisya sa mga rito. Bukod pa roon, marami ring kahirapan ang naranasan sa pagpapahayag ng impormasyon. Isang patunay ang mainstream media, lalo na sa mga balita ng major networks, na may bias sa kanilang mga inuulat. Binabaliko ang mensahe ng Manilakbayan 2016. Dito makikita na ginagawang mga binabalewala lang ang mga karapatan ng iba’t ibang pambansang minorya at hindi na pinapakinggan ang katotohanang nakapaloob sa kanilang mga kuwento. Nakakalimutang balikan ng mga tao ang tunay na rason at mensaheng hatid ng protesta.

Naging matagumpay naman bahagya ang layunin ng Manilakbayan noong taong 2015. Pinakinggan ng mga opisyal ng DOJ, DENR at ng Kongreso ang kanilang mga hinaing. Subalit, ito ay katiting lamang ng mga minoryang nangangailangan ng tulong, at ang iba pa sa kanila ay walang pakundangang hinaharass ng mga nagbabalat-kayong mga militar.

Ayon sa mga katutubong nakausap ng grupo, sila ay nagsamasama sa Manilakbayan dahil sa tingin nila ay ito na ang paraan upang sila ay mabigyan ng pansin. Napakaimportate sa buhay nila ang kanilang pamayanan dahil ito ang lugar kung saan sila nagtatanim ng palay, gulay at iba pang pwedeng mapakinabangan. Dito nila kinukuha ang kanilang pagkain sa araw-araw, at ang bunga ng kanilang mga tanim ay ibinebenta sa bayan upang may mapagkunan ng pera. Magaan ang buhay nila noon dahil sila ay may pamayanan na sumusuporta sa kanilang mga pangangailangan. Sa ngayon, ang iba sa kanila ay nakatira sa General Santos. Ang kabuhayan nila dito ay ang pagbebenta ng mga kakanin, palamig at iba pa. Kung dati ay hindi nila binibili ang kanilang pagkain sa araw-araw dahil meron silang mapagkukunan ng bigas, gulay at prutas, ngayon ay kailangan nilang magdoble kayod upang may mapakain sa kanilang mga pamilya.
Ang kalagayan naman sa kanilang pamayanan ngayon ay magulo. Ang mga pinapatira sa kanilang lupa ngayon ay ang mga Kafgu at mga army. Nakakaranas sila ng iba’t ibang banta sa buhay. Ang nagkokontrol na ng kanilang mga lupa ay ang mga pribadong mining companies na nakikinabang dito. May mga guwardiyang rin itong inatasan upang pagbawalan ang mga lumad na pumasok sa kanilang sariling lupa o pamayanan. Kung sino man daw ang magtangkang pumasok dito ay pinapatay o binabaril. Ang simpleng pagpasok sa kanilang lupa upang kumuha ng pagkain at maaaring ibentang prutas at gulay ay nagiging dahilan ng kanilang pagkasawi. Alam ng mga katutubo na ang gumagawa ng mga bantang ito ay ang mga pribadong mining companies mula sa Amerika na kumakamkam ng kanilang mga lupa upang mapakinabangan ang mga mineral na naroon.

Isang kakilakilabot pa na senaryo ang inihandog ng mga mga katutubong Lumad. Ito ay ang pangloloko ng mga mining companies sa pagkuha ng kanilang mga lupain. Inatasan ang mga katutubo na magtipon-tipon at magtaas ng kamay sa tanong na “Sino dito ang nagugutom?”. Dahil sa kanilang siwasyon, hindi maiiwasan na halos walang makain ang mga katutubo. Ang mga nagtaas na kamay ay kinuhanan ng litrato ng mga kumpanya at ginawang patunay na sila ay sang-ayon sa pagmimina ng mga mining companies. Ang iba naman ay binigyan ng kontratang nagsasabi “raw” na ang mga lupain ay sa mga kanila na. Ngunit dahil sa kakulang sa edukasyon ng mga katutubo, hindi nila naintindihan ang mismong nakasulat sa mga konrata. Ito ay sadyang nakapangalan na sa mga kumpanya. Dahil sa greed ng mga kumpanya, ay sa isang iglap, nawalan na ng tirahan a kabuhayan ang mga katutubo.

Dahil sa mahina at mabagal na sistema ng mga kinauukulan, mas nabibigyang daan ang mga di katarungang pangyayari sa bansa. Ngunit makakatulong ang pamahalaan sa mga adhikain ng mga katutubo sa pamamagitan ng pagpapatupad ng mga serbisyo para sa reporma sa lupa, pagsusulong ng mga “peace talks”, pagkakampanya sa katarungan at kapayapaan at higit sa lahat, ang pagdining sa kanilang mga panawagan. Kailangang pakinggan ang kanilang panawagan at isaisip na hindi pa rin dumadalaw yung “pagbabago” sa kanilang lupain dahil sa kasulukuyan na kahit may “unilateral ceasfire” sa pagitan ng gobyerno ng Pilipinas, National Democratic Front at ng mga moro, mapapansin pa rin na hindi pa konkreto ang kapayapaan sa kanilang lugar nila sapagkat kahit sa mismong mga paaralan nila ay dinadahas sila. Kailangan din pakinggan ang kanilang panawagan ukol sa hustisya para sa mga pinaslang dahil hangga’t maaari, hindi hahayaang makakawala na lang basta basta ang mga may salarin pati na rin ang mga malalaking mining companies. Kailangan silang panagutin sa gulong kanilang hatid. Panawagan din na paigtingin yung pagsuporta sa edukasyon ng mga katutubo dahil kaya naman din sumulpot ang alternatibong paaralan ng mga lumad, moro, at katutubo ay dahil kulang ang serbisyo sa mga sa country side kaya naman kailangan ito tutukan ng gobyerno para tunay na magkaroon ng resulta ang kanilang pinaglalaban.

Bilang mga estudyante, ang simpleng pagbisita sa mga Lumad ay malaking tulong upang mapakinggan ang mga kwento ng mga katutubo at ipakalat ang adhikain ng Manalikbayan sa mga ating mga kaklase. Bukod pa rito, makikita rin natin ang magandang nadudulot ng pagsali sa argumento sa social media katulad na lang kung may makitang “flawed argument” sa mga nagkukumento sa social media, atin itong kontrahin upang kanilang malaman na, “Oo may mga naniniwala sa panawagan nila at malawakan ang aming suporta” at maganda rin na hindi lang tayo makukulong sa social media kung hindi sumali rin tayo sa iba pang masang organisasyon ng kabataan kagaya ng Lakbayan, LFS, Kabataan Partylist at iba pa. Itong mga organisasyong ito ang tunay na naglilingkod sa sambayanan at kinikilala nila ang papel ng kabataan bilang pag-asa ng bayan sa pagkakaroon ng organisadong pagkilos. Naniniwala rin silang kabataan ang tinutukoy nila sa pagsasabi ng “Change is coming.”

Advertisements